آشنائی با سازمان بین المللی استاندارد سازی ( ISO)

ضرورت تأسیس سازمان ISO

- توسعه دانش فنی و ظرفیت های فناوری

- ایجاد یك زبان واحد میان تولیدكنندگان و مصرف كنندگان

- تسهیل در تجارت و انتقال فناوری

- طرح نیازهای فنی صنعت میباشد.

اهداف اصلی سازمان ایزو در تدوین استانداردهای بین المللی شامل:

- تسهیل تجارت بین المللی

- كیفیت، ایمنی و امنیت، حمایت از مشتری و حفاظت زیست محیطی

- توسعه بهینه فناوری ها می باشد.

معرفی ساختار سازمان ایزو

 سازمان ایزو دارای ساختاری مطابق شكل فوق می باشد كه در راس دارای یك مجمع می باشد كه در اجلاس های سالانه تمام تصمیمات استراتژیك سازمان را اتخاذ می نماید.

همچنین دارای یك شورا بوده كه هر سه سال یكبار با رای گیری از اعضای سازمان ایزو، 18 عضو را انتخاب می نماید. شورای ایزو مسؤلیت سیاست گذاری های كلان سازمان را بر عهده دارد.

زیرنظر شورا دبیرخانه كل و هیئت مدیره فنیTMB، کمیته های پشتیبانی شورا، کمیته های سیاستگذار و گروه های مشاوره ای موقت فعالیت می نمایند.

اعضای مجمع (GENERAL ASSEMBLY)

 1- Member bodies

بالاترین مرجع استاندارد سازی در هر كشور كه حق رای كامل برای هر كمیته فنی ایزو را دارد ( ایران عضو می باشد.

 2- Correspondent Members

این عضویت در مورد كشورهائی است كه استاندارد سازی در آنها كامل شده است و نمی توانند در كار فنی و همچنین در سیاست گذاری های سازمان ایزو مشاركت فعال داشته باشند، اما حق آگاهی از فعالیت های ایزو را دارند.

 3- Subscriber Members

در سال 1992 سازمان ایزو گروه دیگری با عنوان مشترك شده را برای نحوه عضویت در نظر گرفت. این گروه در مورد كشورهائی است كه از نظر اقتصادی درآمد پائینی دارند و هزینه عضویت كمتری نسبت به بقیه اعضا پرداخت می كنند ولی با سازمان ایزو در ارتباط می باشند و تحت عنوان مشترک شده عضویت دارند.

 هیات مدیره فنی (TMB) هیات مدیره فنی، مدیریت همه جانبه تمامی كمیته های فنی و فرعی، تأسیس و منحل كردن كمیته های فنی و فرعی، تعیین دامنه كاری، اهداف و پایش پیشرفت كاری كمیته ها را بر عهده دارد.

 مسؤولیت تعیین و تأیید TC و رئیس آن بعهدهTechnical Management Board-TMB سازمان ISO می باشد.

کمیته های سیاستگذاری

• کمیته ارزیابی انطباق (CASCO)

• کمیته سیاستگذار مصرف کننده (COPOLCO)

• کمیته حمایت از کشورهای در حال توسعه (DEVCO)

• كمیته فنی (Technical Committee)

گروهی فنی است كه در زمینه‌های خاص مسئولیت برنامه ریزی و پایش استانداردها را بر عهده دارد. كارهای فنی و استانداردسازی در سازمان ISO در هرم زیر انجام می شود: هرTC دارای تعدادی SC و WG است كه هر كدام از آنها مسؤول استانداردسازی در مورد یك یا چند آیتم از موضوع مرتبط به TC است و دارای دبیرخانه های جدا می باشند و مسؤولیت آنها به یكی از اعضای فعال در هر TC سپرده می شود.

 كمیته فنی اصلی (Technical Committee-TC) 

كمیته فنی فرعی (Sub-Technical Committee-SC)

 گروه های كاری (Working Group-WG)

وظایف:

·         هر TC در مورد یك موضوع خاص كه به عنوان موضوعی برای استانداردسازی به تأیید رسیده است، فعالیت می كند.

·         در این كمیته ها نمایندگان شایسته از صنعت، موسسات تحقیقاتی، دولتمردان، مصرف کنندگان، سازمانهای بین المللی از همه جهان گردآمده و به تجزیه و تحلیل و حل مسائل استانداردسازی جهانی می پردازند.

·         هر TC دارای یك دبیرخانه است كه كارهای فنی و اداری در آن انجام می گیرد.

·         مسؤولیت تغییر رئیس و دبیرخانه TC بعهده TMB می باشد.

·         هر TC دارای اعضای فعال و اعضای ناظر می باشد.

·         اعضای فعال در هر TC دارای حق رأی برای تأئید استاندارد می باشند، ولی اعضای ناظر دارای حق رأی نمی باشند، ولی می توانند در مورد استاندارد نظرات خود را ارائه دهند.

نوع عضویت درکمیته های سازمان ISO

 - (Participating members (P

 اعضایی می باشند كه در كار كمیته فنی یا كمیته های فرعی مشاركت فعال داشته و در خصوص مداركی كه سازمان ایزو بطور رسمی برای آنها ارسال می نماید اظهار نظر می نمایند و همچنین رای به پیشنویس استاندارد های ایزو برای آنها اجباری بوده و در صورت امكان باید در اجلاسیه های كمیته های فنی ایزو شركت نمایند همچنین آرای اعضای فعال (P) در رای گیری محاسبه می شود.

 - (Observer members (O اعضایی می باشند كه مشاركت در كار كمیته فنی و یا فرعی و پاسخ به مدارك ایزو برای آنها الزامی نبوده و حق رای ندارند.اما می توانند در فعالیت های کمیته فنی شرکت نموده، مدارک را دریافت و نظرات خود را ارائه نمایند.

- Liaison members  علاوه بر اعضای نامبرده شده كه رسماً در نمودار سازمانی، سازمان ISO قرار دارند، تعدادی از سازمانها نیز هستند كه با TCها در ارتباطند این سازمانها، سازمان های اشتراکی نامیده می شوند. این سازمانها، سازمانهای معتبری هستند كه در عرصه های استانداردسازی یا سایر عرصه ها در سطوح مختلف ملی، منطقه ای و بین المللی فعالند. این ارتباط برای هماهنگ سازی فعالیت ها و كمكهای متقابل فنی، اجرایی و اداری می باشد. این نوع عضویت، عضویت اشتراکی می باشد که برخی از سازمان های بین المللی که نقش موثری در کار کمیته فنی و یا کمیته فرعی دارند می توانند به این صورت عضویت داشته باشند. این ارتباط می تواند بین کمیته های فنی مختلف و یا زیر کمیته ها نیز باشد.

 نظیر: BIPM, CIE, EC, IAEA, ICRU, IGU, IMO, ITU, IUPAC, OIML, UNECE, WHO

رای آنها برای رای گیری محاسبه نمی شود ولی مدارك ایزو برای آنها جهت اطلاع ارسال می گردد.

مشارکت در تدوین استاندارد های بین المللی

ارتقاء و توسعه استاندارد سازی و فعالیتهای مربوطه در جهان هم به ایجاد تسهیلات در زمینه تبادل بین المللی کالاها و خدمات توجه داشته و هم توسعه همکاری در زمینه های فکری، علمی، فنی و اقتصادی را در نظر دارد. اهمیت توجه به مبانی و ارزش های استاندارد در شرایط کنونی اقتصاد و بازرگانی جهان به اندازه ای است که، کشوری می تواند آسانتر و سریعتر به عضویت سازمان تجارت جهانی (WTO) دست یابد که استاندارد های ملی آن با نشات از منابع بین المللی باشد لذا با توجه به پذیرش درخواست ایران در سازمان جهانی تجارت و طی مراحل الحاق، ضروری است که با مشارکت بیشتر در تدوین استاندارد های بین المللی که مورد پذیرش جامعه جهانی است، حافظ منافع ملی کشور بوده و همگام با علم و فن آوری جهان پیشروی نماییم.

استانداردهای بین المللی از طریق تشریح و تعریف خصوصیاتی كه از محصولات و خدمات برای برآورده كردن نیازهای بازارهای صادرات مورد انتظار است، مبنایی برای تصمیم گیری صحیح در مورد سرمایه گذاری با توجه به منابع محدود ایجاد می كند.وبنابراین،این موضوع باعث جلوگیری از اتلاف منابع در كشورهای در حال توسعه از جمله ایران می گردند.

در واقع استاندارهای بین المللی كه ناشی از یك اجماع بین المللی است، یك منبع مهم برای شناخت و توسعه تكنولوژی است.استانداردهای بین المللی در واقع معنا و ترجمه فنی توافقات تجاری و سیاسی در عمل می باشند و یك “حوزه عمل یكنواخت و هم تراز“ برای همه رقبا در تمام دنیا در بازارها ی جهانی ایجاد می كنند.

 کمیته ملی استاندارد های ایزو

 در خصوص مشارکت در تدوین استاندارد های بین المللی ISO تلاش گردید تا با توجه به اهداف کاربردی و برنامه های اصلی سازمان بین المللی استانداردسازی (ایزو ) برای کشورهای در حال توسعه تا سال 2010 ساختار مناسبی جهت نظامند نمودن مشارکت در تدوین استاندارد های بین المللی، ایجاد ظرفیت و زیر ساختهای مناسب برای گروه های ذینفع جهت مشارکت در فعالیتهای فنی ایزو و اعلام الویت ها و سهیم کردن و تاثیر گذاری در استاندارد های بین المللی صورت پذیرد

اهداف سازمان جهانی استاندارددر خصوص مشارکت کشور های در حال توسعه در تدوین استانداردهای بین المللی از دو جنبه قابل بررسی است:

 1- دستیابی و اثر بخشی در فنونی که با توافقات جهانی حاصل شده است.

 2- بالا بردن توان صادرات و رقابت در بازارهای جهانی.

 جهت شرکت اثر بخش در تدوین استاندارد های بین المللی ایزو و بمنظور نظام مند کردن این مشارکت تاکنون اقداماتی انجام پذیرفته که مختصر آن بصورت ذیل می باشد:

 1- تشکیل مجمع کمیته ملی استاندارد های ایزو

 2- تشکیل شورا کمیته ملی استاندارد های ایزو

 3- تشکیل هیئت فنی کمیته ملی استاندارد های ایزو

 4- تشکیل 15 گروه همگن در زمینه های تخصصی مختلف که در برگیرنده عناوین کلیه کمیته های فنی ایزو می باشد

 5- تشکیل کمیته های فنی متناظر با کمیته های فنی ایزو دارای دبیرخانه، دبیر، رئیس، نایب رئیس و اعضا،که ترکیب آن بصورت متوازن معرف طیف فراگیر گروه های ذینفع و ذیربط کشور به شرح ذیل باشد:

 تولید کنندگان -مصرف کنندگان – توزیع کنندگان – وزارتخانه ها و موسسات دولتی ذیربط – مراکز تحقیقاتی و آزمایشگاهی – دانشگا هها و مراکز آموزش عالی – تشکل های تخصصی – ارائه دهندگان خدمات مهندسی و مشاوره ای –صاحبنظران منفرد – موسسات ارزیابی انطباق – سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران

 6- تدوین نظامنامه وآیین نامه های مرتبط

7 - تهیه پایگاه اطلاع رسانی دبیرخانه کمیته های فنی به منظور ثبت کلیه فعالیت های کمیته های فنی متناظر و اعضای TC های ایزو

کمیته فنی متناظر

این کمیته یک کمیته علمی- تخصصی است که اعضای آن از بین گروههای صلاحیت دار و علاقمند به مشارکت در تدوین و بازنگری استانداردهای بین المللی انتخاب می شوند. این کمیته، متناظر با کمیته فنی ISO است و متشکل از جمعی از اعضای مشارکت کننده کمیته ملی استانداردهای ISO از گروههای ذینفع و ذیربط در زمینه فعالیت مربوط می باشد که تحت نظارت دبیرخانه کمیته ملی و هیات فنی ایران، وظیفه تحقق مشارکت در فعالیت های کمیته فنی بین المللی ISO نظیر خود را برعهده دارد.

 کمیته فنی متناظر دارای ساختاری مشابه با ساختار کمیته فنی نظیر خود در سازمان بین المللی استانداردسازی(ISO) می باشد.

ضرورت ایجاد کمیته فنی متناظر

·         ساماندهی مشارکت در تدوین استانداردهای بین المللی

·         ارائه نقطه نظرها و آراء طرف های ذینفع و نظرهای مبتنی بر منافع، مصالح و توسعه صنعتی کشور

دریافت فایل

	سازمان ISO و کمیته های متناظر آن
	فهرست کمیته های فنی متناظر ISO در ایران